جبرئيل بر قلب رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - نازل كرده ، همان قرآن است . 5 - تثبيت قلب مؤمنات و هدايت و بشارتى براى مسلمانان است و اين همان قرآن و « نسخ » آيه‌اى توسط آيهء ديگر است ؛ زيرا تنزيل قرآن به صورت تدريج و نسخ برخى از احكام كه مصلحت و حكمت آن طى شده و جايگزين كردن حكم ديگر كه مصلحت تام و حكمت دارد ، باعث تثبيت مومنان و تقويت ايمان آنها بوده و هدايت و بشارتى براى مسلمانان است ؛ چرا كه آنان تسليم فرمان حق بوده و بدون هيچ‌گونه اعتراضى حكم « ناسخ » را مىپذيرد و حكم ناسخ نسبت به آنها يك هدايت و ارائهء طريق و بشارت به سعادت و به بهشت برين است « 1 » . 6 - از « آيه » - همه جا بدون قرينه در حوزهء قرآنى - همين معنا متبادر به ذهن است و آن از علايم حقيقت و يا دست‌كم دليل بر مراد است . 7 - ضمير « ها » در آيهء إِنَّما يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ و در قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ و همچنين در أَعْلَمُ بِما يُنَزِّلُ ضمير مفعولى است در تقدير و راجع به قرآن است . اين ضماير ، قرينه و دليل ديگر هستند كه مراد همان آيهء معروف اصطلاحى قرآن در « آيه مكان آيه » مىباشد « 2 » ) و نه معجزهء انبياى سلف - عليهم السلام - و نه معجزهء غير قرآنى رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - و نه شرايع آسمانى پيشين و نه احكام آنها كه از مجموع آن اديان استفاده مىگردند ؛ چرا كه ضمير در هر سه مورد ، به قرآن

--> عربى روشن [ و مستدل ] » . و باز فرمود : قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْهِ وَ هُدىً وَ بُشْرى لِلْمُؤْمِنِينَ « بگو : كسى كه دشمن جبرئيل ( ع ) است [ در واقع دشمن خداست ] چرا كه او به فرمان خدا قرآن را بر قلبت نازل كرده است ، در حالى كه مؤيد [ كتابهاى آسمانى ] پيش از خود و هدايت و بشارتى براى مؤمنان است » . بنابراين ، مسلما بحث پيرامون قرآن و شبهات هم در بارهء قرآن و كيفيت نزول آن است كه مشركان قريش قدرت و توان درك مفاهيم و اهداف بلند و جنبهء اعجازى تشريع آن را ندارند و عدّهء اندكى اگر در ميانشان هست كه شايد بتوانند ، چيزى را بفهمند گرفتار كبر و نخوت شيطنت و دشمنى با اسلام و رسول خدا ( ص ) مىباشند ، يافته خود را پنهان كرده و به انكار و عداوت خود ، ادامه مىدهند . ( 1 ) ر . ك : علامه طباطبائى ، الميزان ، پيشين ، ج 12 ، صص 346 - 347 . ( 2 ) ر . ك : على حسن العريض ، پيشين ، صص 85 - 86 .